HEATHKIT HW 2036 VHF ALICI - VERİCİ RESTORASYONU / Bölüm 2

Kısaca: Bu yazı, 1976 yapımı PLL kontrollü, 10 watt gücünde, 2 metre FM alıcı-verici olan Heathkit HW-2036A'nın restorasyonunu anlatan 3 bölümlük serinin ikinci bölümüdür. Bu cihazı Montreal'deki bir bit pazarından neredeyse bedavaya almıştım. Bu bölümde, cihazı eve getirdikten sonra karşılaştığım sorunları ele alıyorum—sıkışmış bir vidadan düşük çıkış gücüne, Micoder mikrofondaki arızalı DTMF tuş takımından yapılandırılmamış CTCSS tonlarına kadar—ve verici tarafında her birini nasıl teşhis edip tamir ettiğimi anlatıyorum. Bir sonraki bölüm alıcı tamirlerini kapsayacak.

You can read the English version of this article here.

Heathkit HW-2036'nın alt tarafı, verici plaketi üzerinde çalışırken

Bir önceki yazımda HW-2036'nın özelliklerine genel olarak değinmiştim. Dolayısıyla doğrudan doğruya bitpazarından aldığım cihazdan söz edeceğim. Telsizi eve getirdikten sonra önce Internet'te ilgili bilgi-belgeleri topladım. Çok şükür ki HW-2036 ile ilgili ayrıntılı bilgiye erişmek son derece kolaydı. Heathkit'in özenle hazırlamış olduğu montaj ve ayar kılavuzu, devre şeması, tamir bültenlerinin yanı sıra daha önce bu cihaz üzerinde çalışmış amatörlerin web sayfaları veya videoları mevcuttu. Bunları topladım, kendimce önemli bulduğum bilgileri bir kenara not aldım.

Ardından, uygun bir zamanda cihazı inceledim. Önce darbe izi, paslanma gibi başka sorunların habercisi olabilecek işaretleri aradım. Daha sonra kasanın alt bölümünü açarak devre kartına ve elemanlarına baktım. Aynı şeyi üst tarafta da yapmak istedimse de, arka taraftaki vidalardan birinin boşta dönmesi nedeniyle yapamadım. Daha sonra gerilim verdim ve cihazın çalışmasına baktım. İlk saptamalarım şunlar oldu:

1. Kasa tam açılamadığı için alıcı ve sentezör kartlarını kontrol etmek mümkün değildi. İlk çözülmesi gereken sorun bu vidaydı.
2. Cihaz hem simpleks hem dupleks olarak alma ve gönderme yapıyordu, frekanslarda bir sorun  yoktu.
3. Göndermede çıkış gücü olması gerekenin çok altındaydı.
4. Başka bir telsizden dinleyince kendi sesim adeta bir kuyunun dibinden geliyormuş gibi boğuk geliyordu. Buna ek olarak, boşalan bir kondansatörün gürültüsü gibi (bana basit siren devrelerini anımsatan) tuhaf bir ton duyuluyordu.
5. Alıcı biraz sağırdı. -95 dBm civarında squelch açıyor, -105 dBm'den zayıf sinyalleri de neredeyse "duymuyordu".
6. S-metre çalışmıyordu ve aydınlatma lambası yanmıştı.

Bu tespitlerin üzerine ilk el attığım konu boşta dönen arka vida oldu. Bunu vida söken döner uçla çıkarabilmek için önce epoksi yapıştırıcı ile sabitledim. Sonra matkapla vida başında küçük bir oyuk açtım, son olarak da vida çıkarma ucuyla yerinden söktüm. Bu sayede içerideki devre plaketlerine ulaşabildim. Bu arada yalnızca tek bir vidayı değiştirmek istemediğim için uygun çap ve uzunlukta (Amerikan ölçülerine göre "6#-32") vida temin ettim ve daha sonra tüm üst kasa vidalarını yenileriyle değiştirdim. Vidayı çıkardığımda sorunun içerideki distanstan kaynaklandığını, bunun diğer uçtan tam sıkıştırılmamış olduğu için boşta döndüğünü gördüm. Bir damla japon yapıştırıcısı uygulayıp tekrar sıktım. 

Sorunlu vida epoksi ile sabitlenmiş

Delme işleminin ilk aşaması

Cihazın için tümüyle görünür hale gelince devre kartlarını inceledim ve devre şemasına göre devre yollarını izleyerek şemada işaretlenmiş referans gerilimlerinin altına not düştüm, bunlarla kendi ölçümlerimi karşılaştırdım. Değerlerde büyük bir sapma görmediğim için komponentlerin genel olarak iyi durumda olduğu sonucuna vardım. Yanmış, biçimi bozulmuş vb. bir parça da görmedim.

Bunlardan sonra önce cihazın alt tarafındaki plakete odaklandım. Bu plakette DC güç girişi, ses (mikrofon) girişi ve kuvvetlendiricisi, verici, 10 MHz referans osilatörü, ve ton osilatörü vardı. Bu devrelerle ilgili olarak yaptığım işler şunlar oldu:

• Önce 10 MHz referans osilatörünü de yeniden ayarladım (200 Hz kadar kayma vardı). Bunun için frekansmetreyi TP108 noktasına bağlayıp C144 ayarlı kondansatörünü kullanıyoruz.
• DC girişteki elektrolitik kondansatörleri değiştirdim (40 yıl hizmetten sonra eskilerinin emekli olma zamanı gelmişti).

Cihazı alt tarafındaki devre kartı. Sorunlu vida/distans ikilisi sağ üstteki.

Elektrolitik kondansatörler değişip temizlik yapıldıktan sonra

Plaketin "vaziyet planı": Sol üstteki 5 entegrenin olduğu bölüm 10 MHz osilatörü, altında ton osilatörü (ve ayar dirençleri), sol en altta mikrofon kuvvetlendirici. Plaketin sağ tarafı verici. Ortası DC güç.

• Mikrofonu (Micoder versiyon 1) açıp bazı denemeler yaptım ve gördüm ki içindeki DTMF devresinin beslemesini kestiğimde hem o tuhaf ton sesi yok oluyordu, hem de karşı taraftan kendi sesimi normal olarak duyabiliyorum. DTMF devresini çıkarıp bağımsız olarak çalıştırdım. Ölçümler yaparak şemasındaki sonuçları referans değerlerle kıyasladım. Denemelerim sırasında bu devrenin sağlıklı olarak ton ürettiğini ama devreye komuta etmek için kullandığımız esnek tuş takımının bozulmuş olduğunu anladım. Tuş takımının alt iki sırası sürekli temasta kaldığı için devre PTT basıldığında bozuk bir işaret üretiyordu. Aynı tuş takımından bir tane daha bulmak şansım olmadığı ve mikrofonun özgün görünümünü de korumak istediğim DTMF devresini mikrofonun içindeki besleme noktasından ayırmış olarak geri taktım. Günümüzde DTMF tonlarına pek de ihtiyacımız olmuyor zaten. Artık hiçbir röle telefon hatlarına bağlı değil, bu tonları ancak röle sorumluları röle istasyonundaki cihazları yönetmek için kullanıyor. Dolayısıyla tamirde ısrara gerek de yoktu. Mikrofon kapsülüne güç vermiş olarak mikrofonu kapattım.

Mikrofon (Heathkit Micoder-1) üzerinde çalışırken. Ton devresi tuş takımından ayrılıp kontaklar elle kısa devre edildiğinde normal çalışıyor. Ne yazık ki aynı tuş takımından yeni ya da eski bir tane edinmek çok zor.

Tuş takımı: Alt iki sıra sürekli kısa devre. Açılıp tamir edilmek/temizlenmek vb. şansı da yok.

• Mikrofon kapsülüne güç sağlamak için pil kullanmak istemedim. Zaten ayda bir defa 5 dk. ya konuşuyorum, ya konuşmuyorum. O nedenle sızıntı yapabilecek bir pili mikrofonun içinde bırakmak da hoşuma gitmedi. Dolayısıyla W9RAS'ın önerdiği şekilde mikrofon kablosunun blendajını negatif damar yapıp cihazda bir şase noktasına lehimledim. Kablodaki negatif damarı da cihazdaki bir 12V noktasına bağlayarak kapsüle gereken gücü sağladım.

Mikrofunun içindeki kayar anahtara lehimli siyah kablo artık 12V taşıyor, bu kablonun diğer ucu fotoğrafın sol üst köşesindeki mavi kabloya lehimli

• Bu işlerden sonra çıkış gücünü 10W'a geri getirmek için çıkış katını tekrar ayarladım. Bu ayarları el kitabı ayrıntılı olarak verdiği için tekrardan anlatmaya gerek duymuyorum, aşağıda yalnızca ana hatları ve püf noktalarını vereceğim. Önce çıkıştaki son güçlendiriciye giden J102 fişini ayırıp 50 Ohm suni yük bağladıktan sonra TP101'den TP104'e kadar örnekleme noktalarındaki gerilimi ölçerek L101'den L107'ye buradaki ayarlı bobinleri tekrar ayarladım (Bu ayarı osiloskopta işaretin son aşamadaki genliğine bakarak da yaptım ama giriş empendansı yüksek (10 MΩ) bir voltmetre ile bakarak yapmak daha pratik). Burada özellikle L105-L106-L107 birbirlerinden etkilendiği için işi biraz uzatıyor. Neyse ki Heatkit'in verdiği el kitabında tüm bu ayarların nasıl yapılacağı ayrıntılı olarak anlatılmış... Sonuçta verici ayar frekansında (147.010) 10 Watt güce ulaştım. 10 Watt bu telsiz için özelliklerinde belirtilmiş güç olduğundan, daha fazlasını elde etmek için çıkış katını kurcalamadım.
• Vericinin sağlıklı çalıştığından emin olduktan sonra bulunduğum yerdeki rölelere erişmek için ton ile gönderme yapmak istedim. Ton devresinde 3 farklı ton verecek şekilde 3 "kol" var, her kolun üzerinde de ton ayarı yapmak üzere ayarlanması gereken minyatür ayarlı dirençler var... Ancak fark ettim ki 3 ton seçeneğinin hiçbirinde işaret gelmiyor.  Biraz uğraştıktan sonra, tonları ayarlamak kullanılan ince ayar potansiyometrelerin hepsinin "sıfır" konumunda olduğunu fark ettim. Cihazı monte eden rahmetli amatör herhalde hiçbir zaman tona gereksinim duymamıştı. Dirençlerin ayarları değişir değişmez frekansmetrede tonu görmeye başladım. Bana en gerekli olacak 3 tonu ayarladım.
• Bir de yalnızca verici plaketi değil, her üç plakette de yaptığım bir işlemden söz edeyim. Bütün tümleşik devrelerin bacaklarını ve bütün fişlerin metal (temas) yüzeylerini maket bıçağı ile hafifçe kazıdım, oluşmuş tabakaları temizledim.

Tümleşik devrenin bacaklarına dikkat, az da olsa oksitlenme var

Burada tek sayfada anlatıyorum ama yukarıda anlattıklarım yaklaşık olarak Ağustos ayından Ekime kadar sürdü. Vericiyi hallettikten sonra, sıra alıcı kısmına gelmişti. Yazının devamını da buradan okuyabilirsiniz.

Ayrıca: Bu restorasyonun ayrıntılarını 4 bölüm olarak Youtube kanalımda da anlattım, buradan bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kullanılmış bir Heathkit HW-2036’da yaygın olarak hangi sorunlar görülür?

Yaygın sorunlar arasında düşük verici çıkış gücü, zayıf susturma hassasiyetine sahip sağır bir alıcı, çalışmayan bir S-metre, yanmış aydınlatma lambaları, boğuk ses ve yaşlanmış elektrolitik kapasitörler bulunabilir. 

Heathkit HW-2036 üst kapağında hangi vida boyutu kullanılır?

Üst kapak vidaları 6#-32 (Amerikan standart diş ölçüsü) boyutundadır.

HW-2036’da 10 MHz referans osilatörü nasıl ayarlanır?

Bir frekans sayacını TP108 test noktasına bağlayın ve osilatör doğru frekansı gösterene kadar C144 trimmer kondansatörünü ayarlayın.

HW-2036 verici çıkışı 10 Watt’a nasıl ayarlanır?

Son amplifikatöre giden J102 konnektörünü çıkarın ve 50 Ohm’luk bir dummy load bağlayın. TP101 ile TP104 arasındaki örnekleme noktalarındaki voltajı ölçün ve L101 ile L107 bobinlerini buna göre ayarlayın. Yüksek empedanslı bir voltmetre (10 MΩ), bu işlem için osiloskoptan daha pratiktir. L105, L106 ve L107’nin birbirini etkilediğini unutmayın; bu nedenle ayar sabır gerektirir.

HW-2036 üzerindeki Micoder versiyon 1 mikrofonla ilgili olası bir sorun nedir?

Benim durumumda, mikrofon içindeki DTMF devresinde bulunan esnek tuş takımı bozulmuştu ve alt iki sıranın sürekli temas halinde kalmasına neden oluyordu. Bu durum bozuk bir sinyal ve PTT’ye basıldığında garip bir ton üretiyor, ayrıca iletilen sesin boğuk çıkmasına yol açıyordu. DTMF devresinin beslemesini kesmek sorunu çözdü. Günümüzde DTMF tonlarına nadiren ihtiyaç duyulduğundan, mikrofonun orijinal görünümü korunarak devre bağlantısı kesik bırakıldı.

Micoder mikrofon kapsülü pilsiz nasıl beslenebilir?

W9RAS’ın önerdiği gibi, mikrofon kablosunun blendaji negatif iletken olarak yeniden kullanılabilir ve cihaz üzerindeki bir şasi noktasına lehimlenebilir. Kablodaki orijinal negatif iletken ise kapsüle güç sağlamak için cihaz üzerindeki 12V noktasına bağlanır.

HW-2036’da CTCSS tonları neden çalışmayabilir?

Ton devresinin üç kolu vardır ve her birinde ton ayarı için küçük bir trimmer direnç bulunur. Eğer cihaz ilk montaj sırasında bu tonlar yapılandırılmadan bırakıldıysa, trimmer potansiyometreler sıfır konumunda kalmış olabilir ve bu da ton çıkışı üretmemesine neden olur. Bu trimmer’ları bir frekans sayacı ile izleyerek ayarlamak ton işlevini geri kazandırır.

Bağlantılar:

HW-2036 restorasyonu ile ilgili videolarım, bölüm 1: İzlemek için tıklayın
HW-2036 restorasyonu ile ilgili videolarım, bölüm 2: İzlemek için tıklayın
HW-2036 restorasyonu ile ilgili videolarım, bölüm 3: İzlemek için tıklayın
HW-2036 restorasyonu ile ilgili videolarım, bölüm 4: İzlemek için tıklayın
HW-2036’daki genel modifikasyonlar hakkında Robert Sumption’ın videosu: İzlemek için tıklayın
W5RKL katkılarıyla Heathkit 2036 kılavuzu: İndirmek için tıklayın
Vintage Radio Info katkılarıyla Heathkit 2036 kılavuzu (şemalar dahil): İndirmek için tıklayın

YASAL UYARI

Bu web sitesinde yer alan tüm içerikler (metin, görsel, tasarım, doküman ve diğer tüm materyaller) aksi açıkça belirtilmediği sürece Çağlar Akgüngör’e aittir ve telif haklarıyla korunmaktadır.

İçerikler; arama motorları, önbellek kayıtları veya başka herhangi bir teknik yolla erişilmiş olsa dahi, yazılı izin olmaksızın kopyalanamaz, çoğaltılamaz, alıntılanamaz, değiştirilemez, yeniden yayınlanamaz veya herhangi bir amaçla kullanılamaz.

Bu web sitesinin kullanımı, kullanıcıya içerikler üzerinde herhangi bir hak veya lisans vermez.