Translate

Showing posts with label QRP. Show all posts
Showing posts with label QRP. Show all posts

04 April 2026

EFE-40 HF SSB QRP Transceiver

The EFE-40 is a 7 MHz (40-meter) HF SSB QRP transceiver typically operating at 3–5 watts of output power. It is derived from Luc Pistorius’s “Forty” QRP design and further developed by TA3OM Mustafa Bey. This article covers the design origins of the transceiver, key circuit modifications, and practical construction details including its PCB-based homebrew implementation and potential for CW operation.

EFE-40 HF QRP Transceiver


Bu yazının Türkçe'sini okumak için tıklayınız.


The Turkish Brother of the Forty QRP Transceiver: EFE Is Born 


It was December 16, 2013 (yes, I remember!). Late in the afternoon at work, I was secretly reading the discussions on the forum then known as Bitlik when I saw a message from TA3OM Mustafa Bey and practically jumped out of my chair. He was explaining that he had taken F6BQU Luc Pistorius’s Forty transceiver, combined it with a DDS signal generator he had built himself, and—with some modifications—created a higher-performance QRP single sideband (SSB) transceiver. In an instant, my mind went back ten years…

It was the summer of the year I had finished my master’s degree in France and started my PhD. I had no chance of setting up a station or working on electronics (except for a FOXX-3 that I had assembled). My financial means were very limited, yet I still couldn’t resist subscribing to Megahertz magazine. It was a high-quality publication edited by F6GKQ Denis Bonomo. In fact, partly to break some of the prejudices about Turkey and to introduce our country, I also wrote a few articles for that magazine. I first came across F6BQU Luc Pistorius and the circuits he designed thanks to Megahertz. These circuits were introduced through articles in the magazine. If you wanted to buy them as kits, you could obtain them from Dahms Electronique in Strasbourg. Unfortunately, neither Megahertz magazine exists anymore nor does Dahms Electronique sell those kits; but thankfully, detailed descriptions of all of Mr. Pistorius’s circuits are still available on his website. There are very useful circuits ranging from simple to more advanced ones—I recommend taking a look.

EFE-40 HF QRP Transceiver
The Megahertz issue where Forty was described for the first time

That summer, when a heatwave swept across Europe, Luc Pistorius published the details of a QRP single sideband transceiver operating on the 40-meter band in the July 2003 issue of Megahertz: the Forty. I remember carrying the magazine with me and studying it until morning at the hotel where I worked nights (yes, I completed my PhD while working night shifts at a hotel!). I especially never forgot the last sentence of the article: “Despite its deliberate simplicity, this transceiver is not a toy.” A year earlier, in the August 2002 issue of the same magazine, Mr. Pistorius’s Toucan CW transceiver for the 30-meter band had also been published, and I had been quite tempted by that one as well. Anyway, in the end, amid all those financial constraints, the rumbling of my stomach prevailed; I buried both the Forty and the Toucan in my heart (!) and carried on with my life.

Time passed, and when I returned to Turkey, I learned that a group of amateurs, led by TA1AC Çetin Ağabey, had prepared kits of the Forty and a frequency counter that could be used with it, and that these were being sold as kits at Başak Elektronik in Abed Han in Karaköy. I obtained one of each. I built the frequency counter, but alas, I couldn’t even touch the Forty because it was time for my military service. My year as a reserve officer came and went. But I could never settle down. I went to Cyprus for work, and my dear Forty board was left orphaned again. At one point I intended to finally build it and even carried it there with me, but somehow my mind drifted to my first love, the Toucan. I left the Forty aside and built a Toucan instead, but since I didn’t really know CW properly, I never quite boxed it up and made it fully operational. In the meantime, I changed jobs and returned to Istanbul.

It was during this period, when I had finally begun to devote serious time again to amateur radio, that Mustafa Bey’s message appeared on the forum. You can imagine how happy I was. A week later, the boards for both the transceiver and the VFO were in my hands. Naturally, the first thing I did was to start removing components from the Toucan and the old Forty boards. I used most of those parts in the construction of the EFE-40 (and later the EFE-20).


Technical Specifications – Differences Between EFE QRP and FORTY QRP

Now that we have covered the historical background (!), let us move on to the technical part. I mentioned that the EFE is an improved version of the Forty. We should talk a bit about the differences between the two transceivers. First of all, it should be emphasized that Luc Pistorius continued to develop the Forty after August 2003. You can see this evolution by clicking the links on the relevant page. For example, the earliest versions did not even have a digital frequency display. Later came the PLL-synthesized Forty 2. As far as I understand, the version Mustafa Bey used as the basis while developing the EFE was the Forty 1B. What he essentially did was to eliminate some of the shortcomings that amateurs had complained about in the Forty’s circuit and to combine it with a variable frequency oscillator similar to the one in the Forty 2—but using DDS instead of PLL. Fortunately he did, and we owe him our thanks. There were amateurs in Turkey who had built the Forty 1 and Forty 2, but thanks to Mustafa Bey’s detailed explanations, his support, and the well-prepared circuit boards, we really experienced a QRP boom. 🙂


Forty QRP Schematic
Forty's Schematic


EFE-40 HF QRP Transceiver Schematic
EFE-40's Schematic


As for the points that were improved:

  • Luc Pistorius designed the Forty according to the components he could find in France. Two of these parts are really difficult to obtain, and even if you can find them, they are very expensive. The first is the SSM-2165 integrated circuit from Analog Devices, which he used for microphone compression. Mustafa Bey solved this problem by redesigning the microphone input to work with a capacitive microphone and by using a TL072 op-amp to provide both pre-amplification and compression, thus eliminating the need for the SSM-2165.

Microphone input and preamplifier in Forty QRP
Microphone input and preamplifier in Forty


Microphone input and preamplifier in Microphone input and preamplifier in EFE QRP
Microphone input and preamplifier in EFE


  • The second issue concerns the Neosid 5164 intermediate frequency (IF) transformers, four of which are required in total. It is possible to find other miniature transformers with similar values, but almost all of them measure 10×10×10 mm, which makes them somewhat bulky. This particular series from Neosid, however, measures 7.5×7.5×10 mm. For this reason, Mustafa Bey designed the PCB with traces and holes for both 7 mm and 10 mm transformers, making it possible to use whichever suitable transformer is available. I will provide more detailed information about this topic below.
  • To increase the somewhat insufficient audio level of the Forty, he amplified the signal in the receive section after the second mixer and the demodulator, again using a TL072 op-amp.
  • In the Forty, automatic gain control (AGC) occurs when an LED conducts only during the negative portion of signals whose peak-to-peak voltage exceeds 0.6 V (for very strong signals, a second diode comes into play, further reducing the signal level entering the mixers). In the EFE, however, the signal taken from the low-frequency preamplifier is amplified by a transistor and used both for the S-meter and for gain control. Naturally, an S-meter output circuit—absent in the Forty—was also added to the design.
  • In addition to these changes, Mustafa Bey placed a higher-gain transistor at the output of the crystal filter in the receive section, moved the aluminum heat sink onto the PCB, and provided a VFO input with an adjustable resistor. He also added screw terminals—which I find very practical—to make the connections between the PCB and external components easier.
  • Of course, for all these changes, he also redrew the PCB layout and the circuit diagram. The dimensions of the EFE boards are: RF board 120×95 mm, DDS board 115×54 mm.

Forty QRP Circuit Board
Forty's circuit board




EFE-40 QRP circuit board
EFE-40's circuit board



Construction of the EFE-40: Some Observations, Tips and Suggestions

Now that we have also touched on the differences between the two devices, we can move on to notes about construction, adjustments and operation:

  • As I mentioned, I obtained the EFE PCBs from Mustafa Bey. I started by assembling the DDS board. Apart from the SMD AD9833 integrated circuit and a few SMD capacitors around it, there is nothing particularly difficult here. When mounting the DDS board on the inside of the front panel of the enclosure, I had to move some components that were originally on that side to the back because of space constraints, but that was a matter of personal preference. When connecting the encoder to this board, make sure that the A and B terminals are wired correctly. If you do not like using a push-button encoder, you can use a separate button for menu operations; if I had had enough space, that is what I would have done.
  • A 16F84 microcontroller controls the DDS chip. Mine came with the program already loaded when I received the boards. You can contact Mustafa Bey regarding this.
  • The AD9833 integrated circuit is a DDS device capable of generating signals up to 12.5 MHz. Like all DDS circuits, it cannot generate signals at frequencies higher than half of the reference frequency (clock oscillator), so by using a voltage-controlled oscillator (VCO) designed for 25–27 MHz, you can make use of the AD9833 across this entire range. With a 25 MHz reference, it provides a resolution of 0.1 Hz, which is more than sufficient for this type of device. The circuit worked flawlessly with the 28.672 MHz VCXO that came with the boards.

EFE-40 QRP DDS board
EFE-40 DDS Board


EFE-40 QRP DDS board schematic
Schematic of the EFE-40 DDS board



Component Selection, DDS VFO, and Crystal Filters

Before starting the assembly, I carried out a careful effort to source the components. In all his explanations, F6BQU emphasized that using multilayer ceramic capacitors is important for good performance. In our country, however, it is very difficult to find places that sell such capacitors except for the larger ones designed for high voltage. For this reason, I ordered a kit containing various values from China via the internet, and additionally asked for plenty of commonly used values such as 100 pF, 1 nF, and 10 nF (note that not every capacitor labeled “multilayer” actually is one. Some are fake. It is best to buy from sellers you have previously purchased from). Before assembly, I measured the values of all passive components and discarded those that showed large deviations from their nominal values. All the cores I used were originals (Amidon and Micrometals) that I had also purchased from abroad. I avoid buying the binocular or toroidal cores found on the market in various colors but with unknown specifications, because if they do not have the required characteristics they only waste time.

Another component that required special care when sourcing for this circuit was the miniature transformers. As mentioned earlier, F6BQU used transformers from the Neosid company in all his circuits because he could obtain them in France, but acquiring these was a major problem. In Istanbul, many amateurs used transformers with pink and green cores that were available at Elmadağ Elektronik in the Karaköy İşhanı (unfortunately this wonderful shop closed in 2018 and turned into a “LED shop”). While working on my first Forty assembly, I had also bought and kept some of these. However, since there was no clear information about their exact values, I preferred to purchase TOKO KACSK3892 transformers from a seller in the U.K. instead of using the parts I already had. Of course, any other intermediate frequency transformer produced for 10.7 MHz with equivalent pin layout, winding ratio, and characteristics could also be used. Some friends even wound their own transformers. Later, when I built a precise LC meter, I measured these different transformers and took notes about them. Since this information might also be useful for other projects, I wrote a separate article on this subject, where you can find more detailed information.

For the single sideband filters in both receive and transmit, I used 4.9152 MHz HC-49U crystals that I was able to obtain at a reasonable price. Another suitable frequency between 4 and 6 MHz could also be used. Since it was mentioned on forums that they might have narrower bandwidth, I did not want to use the shorter HC-49S type crystals, although I also saw people who reported using them without problems. Do not forget to enter the crystal frequency into the DDS as the intermediate frequency. To do this, hold down the encoder button while applying power to the circuit. On the screen that appears, press the button again to move step by step through each digit, and rotate the encoder to change the number at that position. Since the intermediate frequency must be entered either as negative or positive, do not forget to change the sign as well. If you leave the number displayed there as “00000000”, it means that no intermediate frequency has been entered. In that case, the signal at the DDS output will remain at the frequency shown on the display.


After Construction: Adjustments and Tests

A few days after roughly adjusting the output power to about 4 watts (PEP of course) and completing the basic tuning, I managed to connect the battery that I was using to power the circuit with reversed polarity and burned almost everything from the power supply section and the output stage—from nearly the fourth mixer all the way to the final transistor! You may ask, “Why were you powering it from a battery?” In the apartment where I live, as in many buildings in our country, the mains grounding is problematic, and my simple power supplies cannot fully suppress the noise coming from the mains.

Anyway, as a result, I had to rebuild the output stage twice from scratch. In the meantime, finding the output transistor, the 2SC1971—or rather a genuine one—is very difficult. Even the ones I ordered from Greece for a high price turned out to be fake (the seller was someone I trusted; he was very surprised and immediately refunded my money, and I still continue to buy from him). Fortunately, TA3OM Mustafa Bey helped me with this issue, and the device was finally completed using the transistor he sent me. I also tried other transistors such as the 2SC2075, 2SC2078, and 2SC5739, but the highest output power was again achieved with the 2SC1971. Later, I found a seller in China who salvages these transistors from old equipment (probably medical devices), and I managed to obtain ten of them at a good price. Nine of the parts that arrived were in working condition.

2sc1971 transistor for the EFE QRP output stage
At left, a genuine 2SC1971, at right, the "potato"


After completing the receiver section of the device, I found a strong station and made the rough adjustments. I listened to traffic for a few days. Then I started working on the output stage, but because of three mistakes I made, finishing this stage took a long time. The first was that one of the intermediate frequency transformers I had removed from the Toucan and used in this build was defective. Assuming that the transformer could not be faulty, I kept struggling with the other components. Secondly, I had used a BN43-302 core instead of a BN43-202 in the L9 coil; I noticed this only while searching for another component and looking through the ferrites in my box.

EFE-40 QRP binocular ferrites and transformers
Shorter binocular ferrites in the picture are BN43-302 (wrong type)


After finishing the construction, I followed this procedure to make the adjustments: once I made sure that the BFOs were operating properly (using both an oscilloscope and a frequency counter), I soldered a wire to the relevant pins on the relay and shorted them so that the receiver would receive continuous DC supply voltage. After connecting a dummy load to the antenna connector and a pair of headphones to the audio output, I keyed the transmitter and spoke into the microphone while listening to my own voice. Using this method, I adjusted the microphone input level with P3, the single sideband balance with P4, and the BFO frequency with C63, leaving the settings where the sound seemed best to me. In the following days, when I had the opportunity, I connected the device to an antenna and further improved the adjustment by listening to my own signal this time with a commercial HF receiver (to make this receiver slightly less sensitive, I used only a 30 cm piece of wire as the antenna).

To house the circuit, I used the enclosure of an old power supply that I had on hand. Since its dimensions were close to those of the PCBs, making the front panel both attractive and functional was not particularly easy. I did not want to separate the display and the encoder from the DDS board. However, in order to position the board properly on the front panel of the enclosure, I had to solder the capacitor and the terminal block at the DC power input to the back side of the PCB. I chose a chassis-mount four-screw BNC connector for the antenna and a 2.1 mm connector for the DC power input. I designed the front and rear panel labels in MS Word and had them printed on suitable paper at a copy shop, then glued them onto the panels. After that, I installed the display, knobs, switches and connectors in their places and made the final wiring connections.

EFE-40 QRP chassis and making of the front panel
Preparing the front panel


EFE-40 QRP circuit boards installed
Assembly completed


EFE-40 QRP chassis inside layout
Note the "supposedly" efficient RF insulation
between the DDS board and the main board


EFE-40 QRP chassis closed
Chassis closed after first alignment


Next Stage: Improving the EFE-40 QRP

At first, I had prepared an old CB microphone to use with this device, but later I changed it because of a small issue that was bothering me. You can find my explanations about this and other modifications in my article titled “Improving the EFE-40.” Yes, of course there is more to come—did you think it was finished? The pursuit of perfection is an endless journey, my friends. :)


Megahertz Magazine
The mascot of the late Megahertz Magazine,
which sparked my fascination with Forty and the EFE.
It was a great magazine, but the French-speaking amateur
community seems not to have recognized its value.


FAQ – EFE-40 HF SSB QRP Transceiver

1. What is the EFE-40 HF SSB QRP transceiver?

The EFE-40 is a compact single-band HF transceiver designed for operation on the 40-meter amateur radio band. It uses single-sideband (SSB) modulation and operates at low power (QRP level), typically around 3–5 Watts. It is popular among amateur radio operators who enjoy lightweight and experimental radio operation.

2. What power output does the EFE-40 have?

The EFE-40 typically operates at around 3–5 Watts of RF output power, depending on the build and configuration. This low power level is typical for QRP transceivers and emphasizes efficient antennas and operating technique.

3. What frequency bands does the EFE-40 operate on?

Initially it was designed for the 40 meters band but like the Forty transceiver of which it is a derivative, it can be built for 20 or 30 meters, and even 80 meter, with minor changes.

4. Is the EFE-40 a kit or a ready-built transceiver?

The EFE-40 was not sold as a complete kit or finished transceiver. In most cases only the PCB and circuit design were available, and builders had to source components and construct the rest of the radio themselves, often in a homebrew configuration.

5. Can the EFE-40 be used for long-distance (DX) communication?

Yes. The EFE-40 can achieve long-distance (DX) contacts under good propagation conditions, especially on the 40-meter band during evening and nighttime hours. Success depends heavily on antenna quality and operating skill.

6. Is the EFE-40 suitable for beginners?

It can be suitable for beginners with basic understanding of HF radio operation, but it is primarily aimed at amateur radio enthusiasts interested in QRP operation and experimental setups.

7. Can CW mode be added to the EFE-40?

Yes. CW (Morse code) operation can be added depending on the build configuration. Since the design is based on a simple QRP platform, CW capability can often be implemented with additional keying circuitry or modifications to the transmitter stage, making it suitable for both SSB and CW experimentation.

Links

  • FORTY QRP Transceiver, the origin of EFE-40: click
  • A nice build and review by WB8YQI: click
  • Another build by KG7M: click
  • Video by JL1HD : click
  • Video and review by Radio Diogenes: click


































10 March 2024

DİJİTAL MODLAR İÇİN WB2CBA USB SES KARTI VOX ARAYÜZ

Kısaca: WB2CBA tasarımı CM108AH tabanlı USB ses kartı VOX devresi; CAT arayüzü olmayan uSDX gibi QRP telsizlerde FT8, FT4 ve WSPR modlarını kullanmayı mümkün kılmaktadır.

Bu yazı, WB2CBA (Barbaros Aşuroğlu) tasarımı USB ses kartı VOX devresinin CM108AH tabanlı harici bir ses kartıyla kurulumunu ve uSDX QRP telsizle WSPR modunda kullanımını ele almaktadır. CAT arayüzü olmayan telsizlerde FT8, FT4 ve WSPR gibi dijital modları kullanmak isteyenler için düşük maliyetli ve yapımı kolay olan bu devre; PTT kontrolünü bilgisayarın ses çıkışındaki sinyal seviyesine göre otomatik olarak gerçekleştirmektedir. Devre şeması, parça listesi, toprak döngüsü ve PTT gerilim sorunlarının giderilmesi ile 200 mW ile 5 W arasındaki WSPR performans karşılaştırması kapsanan başlıca konular arasında yer almaktadır.



WB2CBA USB SES KARTI VOX
Delikli pertinaksa çirkin montaj, ilk hali


Click on the link to read this article in English



WB2CBA'nın Dijital Modlar İçin Ses Kartı Temelli VOX Devresi

Bu devreyle ilgili olarak -çok iyi çalışıyor olması ve yapımının çok kolay olması dışında- anlatabileceğim neredeyse hiçbir şey yok. Devrenin tasarımını yapmış olan sayın Barbaros Aşuroğlu'nun (WB2CBA) hep yapım, hem de kullanımla ilgili son derece ayrıntılı açıklamalarını Antrak'ın web sitesinde elektronik projeleri sayfalarında bulabilirsiniz. Devre, dışarıdan USB bağlantı ile bilgisayarlara takılacak şekilde üretilmiş bir ses kartıyla, bunu ses giriş ve çıkış konektörleri üzerinden telsize bağlamaya yarayacak birkaç parçadan oluşuyor. CAT kontrolü olmayan -örneğin uSDX ya da kendi yapımınız bir QRP- telsizlerle dijital modlarda haberleşme yapmak için son derece ekonomik bir çözüm.

Benim aslında dijital modlarla pek aram yok, hele hele FT4, FT8 gibi 'karşılıklı görüşme' kabul edilmeyen modlar beni sıkıyor. Bu bir zevk ve tercih meselesi ancak bu teknikler bana hiçbir operatörlük becerisi gerektirmiyormuş gibi geliyor ve kendimi işe yaramaz hissediyorum. Başka yazılarımda da belirtmiş olduğum gibi, bir çalışma öğrenme ve emek gerektirmiyorsa benim için ilgi çekici değil. Dolayısıyla bu modları haberleşme için kullanmıyorum, bir tek uygulama hariç: WSPR. Barbaros Bey'in bu devresini yaparken de aklımda FT8 vb. yapmak değil, uSDX ile WSPR yapmak vardı. 

WB2CBA Wifi Bağlantılı WSPR Devresi
Yine WB2CBA tasarımı olan WSPR vericim. WiFi ile evdeki modeme bağlanıp
Internet üzerinden bir sunucudan saati güncelliyor ve 4 dakikada bir mesaj gönderiyor.


Aslında birkaç yıldır elimdeki WSPR vericisini dönem dönem çalıştırıyordum ama merak ettiğim iki konu vardı, bir tanesi çıkış gücünü arttırırsam ne olacağı, diğeri de yalnızca gönderme değil alma da yapsam ne kadar istasyonu duyabileceğimdi. uSDX'ime bağlamak üzere bu devreyi yapıp denemeye karar verdim. Gücü 250 mW'tan 5 W'a çıkarınca nerelere erişeceğimi merak ediyordum. Bir de acaba beni duyup mesajımı çözenlerin acaba ben ne kadarını duyabilecektim?


VOX Devresinin Bileşenleri ve Yapımı

WB2CBA USB SES KARTI VOX Devre Şeması
USB Ses Kartı vox'un devre şeması



Yapımla ilgili olarak söylenebileceğim çok fazla şey yok. Yukarıdaki şemaya bakarsanız parçaların son derece kolay bulunabilir olduğunu göreceksiniz. Özel olarak bulup edinmeniz gereken tek parça, CM108AH entegre devresiyle yapılmış USB ses kartı. Ben aşağıda fotoğrafını göreceğiniz tipi kullandım, bunu Internet üzerinden gönderi ücreti dahil 3-4 ABD Dolarına edinmeniz mümkün. Barbaros Bey bu ses kartını üzerine monte etmek üzere bir de devre kartı tasarlamış ancak ben delikli pertinaks üzerinde onun montajına benzer bir biçimde bağlantıları yaptım. Elbette hazır baskı devre gibi şık olmadı ama aynı işi görüyor.

CM108AH USB Ses Kartı
Benim kullanmış CM108 tümleşik devreli harici ses kartı




WB2CBA USB SES KARTI VOX delikli pertinaks kart üzerinde
Delikli pertinaksa çirkin montaj, ilk hali



Yapım Sonrası Çalıştıma, Püf Noktaları ve Bazı Olası Sorunların Çözümleri

Devrenin yaptığı iş, bilgisayarın ses çıkışında belirli bir seviyede işaret görüldüğünde telsizin göndermeye geçmesini sağlamak. Bunu da işareti kuvvetlendirip düzelttikten sonra bir FET transistörün 'gate' bacağına uygulayarak yapıyor. Telsizin PTT girişine bağlı olan transistör, iletime geçtiğinde gönderme ve toprak uçlarını kısa devre ettiriyor. Aynı anda yanan kırmızı bir LED de bize "PTT'nin toprağa çekildiğini" gösteriyor. Ters yönde ise, telsizden gelen ses işareti bir ayarlı dirençten geçtikten sonra bilgisayara giriyor. Kulağa basit geliyor ama ben monte ettikten sonra devreyi hemen çalıştıramadım ve bir süre uğraştım, nedenlerini özetlemeye çalışayım:

  • uSDX'in PTT ucundaki pozitif gerilim anlayamadığım bir nedenden tam olarak sıfıra çekilemiyordu (0.2 V civarında kalıyordu) ve transistör iletime geçemiyordu. Bu nedenle telsizden devremize gerilim gelmesini engelleyecek biçimde bir diyot takana kadar sorunu gideremedim. Dikkat: Bu diyot devrenin özgün şemasında yok ve kendisine sorduğumda Barbaros Bey de böyle bir ekleme yapmaya gereksinim duymadığını belirtti. Yani sorun benim devremde ya da telsizle olan bağlantılarda olabilir.
  • Yukarıdaki sorun hallolduktan sonra bu defa da şöyle bir durum oluşmaya başladı: Telsizin ses çıkışına devreden gelen konnektörü taktığımda transistör iletime başlayıp telsizi göndermeye geçirtiyordu. Yine telsizden devreye gelen kablonun ucuna bir diyot koyarak bunu da hallettim. Sorunun toprakla (şase) ilgili olduğunu düşünüyorum, muhtemelen bir "ground loop" oluşuyor, geçmemesi gereken bir yerden akım geçiyor. Aslında en sağlıklısı bu vox devresi ile telsizin arasındaki bağlantıyı bir opto-kuplör ile yapıp elektriksel bağlantıyı kesmek ama unutmamak gerekir ki bu devre mantık ve yapı olarak basit olmak üzere tasarlanmış. İki diyotla çalıştırabiliyorsak, öyle devam edeceğiz :)
  • Yaşadığım üçüncü sorun, yazılım tarafındaydı. Deneme yanılmalarla anladım ki bilgisayarımdan çıkan ses işaretinin düzeyi, transistörü iletime geçirmeye yetmiyordu. Bilgisayarın ses ayarlarıyla ne kadar uğraştıysam da sorunu çözemedim. Sonunda anladım ki kullandığım WSJT-X yazılımında arayüzde sağ taraftaki dikey kayar butonla ayarlamadan düzeyi gerektiği kadar yükseltmek mümkün olmuyor. O ayarı da telsizin göndermeye geçtiği ilk noktada bıraktım. Bu arada alma ayarıyla ilgili bir şey de belirteyim; bu ayarı da telsize anten bağlı değilken 30 dB olacak biçimde yapmak gerek. 


WB2CBA USB SES KARTI VOX ile telsiz arasına diyot
Telsizle transistörün drain bacağı arasına eklediğim diyot



WB2CBA USB SES KARTI VOX ve uSDX telsiz
Sonunda devre sorunsuz çalışıyor


WB2CBA USB SES KARTI VOX ve WSJT*X ayarları
Soldaki giriş düzeyini 30-40 dB olarak, sağdaki çıkış düzeyini ise hemen üzerindeki
'tune' butonuna basıp telsizin göndermeye geçtiği en düşük yerde bırakmak gerekiyor.


Sonuç ve Bazı Gözlemlerim


Bu şekilde yaptığım devreyi bir süre WSPR modunda kullandım (hatta biraz FT8 ve FT65 de yaptım). Gördüm ki:
  • 200 mW ile 5W çıkış gücü arasında 14 dB gibi büyük bir fark olmasına karşın eriştiğim istasyonların bana olan uzaklığında çok büyük bir fark görmedim. Bana göre doğu tarafından bir örnek vereyim: 200mW ile en fazla Avusturya'dan duyuluyordum. 5W ile İtalya'dan, Balkanlar'dan ve bir defasında da Türkiye'den duyuldum. 
  • Duyabildiğim istasyonların ise tahmin ettiğim gibi erişebildiklerimden kat be kat az olduğunu gördüm. Zaten birinci kat penceresinden garaj tentesine çekilmiş 10 m'lik bir tel ile de bundan fazlasını beklemiyordum. 
Bu sonuçlar da zaten bilinen gerçekleri bir kez daha doğruluyor:
  • SSB, AM gibi modların aksine CW veya -seviyorsanız- dijital modlarla her zaman daha uzaktan duyuluyorsunuz. 
  • Daha yüksek güç yerine (100 W ve üstü) daha iyi bir antene yatırım yapmak gerek.
Son bir nokta: Yukarıda andığımız dijital modlarda çalışabilmek için bilgisayarınızın saatinin doğru olması gerekiyor. Benim yaptığım gibi WSJT-X yazılımını kullanacaksanız, Internet üzerinden belli aralıklara bir sunucuya erişip bilgisayarınızın saatini yeniden ayarlayan bir yazılıma daha gereksiniminiz olacak. Ben BktTimeSync yazılımından yararlandım.

Dijital modlara masrafsız ve zevkli bir imalatla giriş yapmak isteyenler için son derece güzel bir devre. Uygulayacak amatörlere başarılar diler, Barbaros Bey'e de bir kez daha teşekkürlerimi sunarım.


SSS — Sıkça Sorulan Sorular


1. WB2CBA USB Ses Kartı VOX devresi ne işe yaramaktadır?

Basitçe söylemek gerekirse, bilgisayarı telsizle konuşturulmaktadır. Bilgisayardan gelen ses sinyali belirli bir seviyeye ulaştığında devre, telsizi otomatik olarak göndermeye geçirmektedir. CAT arayüzü olmayan telsizlerde — örneğin uSDX veya ev yapımı bir QRP telsizde — FT8, FT4 ya da WSPR gibi dijital modları kullanmanın en pratik ve ucuz yollarından biri olarak öne çıkmaktadır.

2. Hangi USB ses kartı kullanılmalıdır? CM108 zorunlu mudur? 

Tasarım CM108AH yongasını temel almaktadır ve bu yongalı kartlar internetten çok düşük bir maliyetle kolayca bulunabilmektedir. 

3. PTT gerilimi sıfıra inmiyor, telsiz göndermeye geçmiyor — ne yapılmalıdır? 

Bu sorun özellikle uSDX'te karşılaşılmaktadır: PTT ucunda 0,2 V civarında bir kalıntı gerilim kalmakta ve transistör iletime geçememektedir. Çözüm şaşırtıcı derecede basittir — telsiz ile transistörün drain bacağı arasına tek bir diyot eklenmesi yeterli olmaktadır. Orijinal şemada bu diyot bulunmamaktadır; ancak söz konusu gerilim sorunu yaşandığında işe yaradığı görülmektedir.

4. Ses kablosunu takar takmaz telsiz göndermeye geçiyor — bunun sebebi nedir? 

Büyük ihtimalle bir ground loop, yani toprak döngüsü sorunu yaşanmaktadır. Telsiz ile bilgisayar arasında olmaması gereken bir yerden akım akmaktadır. Telsizden gelen kablonun ucuna bir diyot eklenmesi sorunu çözmektedir. Daha kalıcı ve temiz bir çözüm için opto-kupler kullanılması düşünülebilmektedir; ancak devrenin özünde basitlik yattığından iki diyotla işin üstesinden gelinebiliyorsa bu yöntemde kalmak mantıklı olmaktadır.

5. WSJT-X'te ses seviyesi bir türlü yetmiyor — ne yapılmalıdır? 

Arayüzdeki yatay kaydırıcıyı sonuna kadar açmak çoğu zaman yetmemektedir. Sağdaki dikey kaydırıcı, telsizin göndermeye geçtiği en düşük noktada bırakılmalıdır. Alış seviyesi için ise anten bağlı değilken 30 dB iyi bir başlangıç noktası olmaktadır. Biraz deneme yanılma gerektirmektedir ama bir kez bulununca sabit kalmaktadır.

6. Bu devre hangi telsizlerle çalışmaktadır? 

PTT girişi olan her HF telsizde çalışması beklenmektedir. Asıl hedef kitle, CAT kontrolü bulunmayan uSDX, ev yapımı QRP telsizler ve benzer modellerdir. CAT arayüzü olan ticari bir telsiz kullanılıyorsa yazılım üzerinden PTT kontrolü daha pratik bir yol olmaktadır.


Linkler

WB2CBA'nın özgün yazısı: Buraya tıklayın


YASAL UYARI

Bu web sitesinde yer alan tüm içerikler (metin, görsel, tasarım, doküman ve diğer tüm materyaller) aksi açıkça belirtilmediği sürece Çağlar Akgüngör’e aittir ve telif haklarıyla korunmaktadır.

İçerikler; arama motorları, önbellek kayıtları veya başka herhangi bir teknik yolla erişilmiş olsa dahi, yazılı izin olmaksızın kopyalanamaz, çoğaltılamaz, alıntılanamaz, değiştirilemez, yeniden yayınlanamaz veya herhangi bir amaçla kullanılamaz.

Bu web sitesinin kullanımı, kullanıcıya içerikler üzerinde herhangi bir hak veya lisans vermez.


27 November 2023

4 BANTLI uSDX ÜZERİNDE ÇALIŞMAYA DEVAM

 SOME MORE WORK on uSDX QUAD BAND


Maniple, cihazdan büyük...

µSDX ile ilgili ilk paylaşımımı yaptıktan bir hafta sonra, güç ölçümünde kullandığım osiloskop probunun HF kompanzasyonunu yapmamış olduğumu fark ettim (!). Tabii probu ayarladıktan sonra uSDX'i tekrar açmak şart oldu...  Fırat bu fırsat diyerek filtrelerde yine L2 nüvesiyle oynayarak (bu defa yalnız sargı aralıklarıyla değil tur sayısıyla da) her bantta en yüksek çıkışı elde etmeye çalıştım. Görebileceğiniz gibi ilk denemeye göre % 20'ye varan bir yükselme oldu:



Bu sefer üşenmeyip cihazın çektiği akımı da not ettim. 20 metre bandında çekilen akımın 30 metre bandındakine göre daha düşük olmasını beklerdim. Forumlarda da biraz araştırmama karşın buna bir açıklama bulamadım, araştırmayı sürdürüeceğim.



Çıkış gücü konusunun dışında, bir de istenmeyen yayınları merak ettim. Tabii iş bizim minyatür spektrum çözümleyiciye (TinySA) kaldı. Her bantta çıkışa ve 2. ve 3. harmoniklerin ne kadar bastırıldığına baktım (12V DC ile, CW modunda, DSP filtre bant genişliği 500 kHz).Tabii osiloskopun FFT özelliğine göre çok daha hassas sonuç veren çözümleyici, harmoniklerin bastırılması konusunda içime biraz su serpti. Gördüm ki en kötü bastırma 40 metre bandında (2. harmonikte -42.9 dBc, 3.harmonikte -50 dBc). Herhalde filtredeki bir uygunsuzluk yüzünden frekans cevap eğrisinde bir farklılık var, 3. harmoniğin düzeyi 2.den daha yüksek. Ancak yine de ITU'nun kuralını karşılıyor (en az -43 dBc). Diğer bantlarda da görebileceğiniz gibi -47'den -61'e kadar bastırma var). Bunun dışında bir de 17 metre bandında gücün biraz fazla düşük olması dikkatimi çekti, ki buna aşağıda tekrar değineceğim.


Harmonikler: 40 m bandı


Harmonikler: 30 m bandı



Harmonikler: 20 m bandı



Harmonikler: 17 metre bandı

Çıkıştaki işarete baktıktan sonra, filtrelerde yaptığım değişikliklerin alış duyarlılığında (MDS) bir iyileştirme sağlayıp sağlamadığını merak ettim. Araya kendi yaptığım 50 dB'lik zayıflatıcıyı girerek Tiny'yi sinyal jeneratörü olarak kullanacak biçimde cihaza bağladım ve sevinerek gördüm ki hassasiyet 40 ve 20 metre bantlarında -120 dB, 30 metrede -119 dB olmuş. Gelgelelim, 17 metre bandına bakınca keyfim kaçtı. Burada duyalabilir en düşük işaret düzeyi -95 dB'ydi! Kuşkulandım, tekrar harmoniklere bakmak istedim ve başka bir tuhaflık daha fark ettim. Bu bantta, ayarladığım frekans ne ise orada yaklaşık -40 dBm düzeyinde bir işaret oluyordu. Bu iki olgu arasında bir ilişki var mı bilemiyorum ama üzerinde çalışmam gereken bir sorun olduğu kesin. İşe, 17 metre filtresine bir daha bakmakla başlasma iyi olacak...






YASAL UYARI

Bu web sitesinde yer alan tüm içerikler (metin, görsel, tasarım, doküman ve diğer tüm materyaller) aksi açıkça belirtilmediği sürece Çağlar Akgüngör’e aittir ve telif haklarıyla korunmaktadır.

İçerikler; arama motorları, önbellek kayıtları veya başka herhangi bir teknik yolla erişilmiş olsa dahi, yazılı izin olmaksızın kopyalanamaz, çoğaltılamaz, alıntılanamaz, değiştirilemez, yeniden yayınlanamaz veya herhangi bir amaçla kullanılamaz.

Bu web sitesinin kullanımı, kullanıcıya içerikler üzerinde herhangi bir hak veya lisans vermez.



12 November 2023

uSDX ÇOK BANTLI HF CW / SSB SDR ALICI-VERİCİ

uSDX MULTIBAND HF CW / SSB SDR TRANSCEIVER


WA2CBA 3 bant µSDX, 3d yazıcıda parcaları basılmış maniple ile


Bu yazının konusu olan uSDX, daha doğrusu µSDX yani "Yazılım Temelli Mikro Radyo" (micro software defined radio) bana sevgili ağabeyim Barbaros Aşuroğlu'nun (TA2CBA, WB2CBA) hediyesi. Dünyayı sarsan Covid-19 salgının en sıkıntılı günlerinde bu cihazı -hem de postadaki sıkıntılara rağmen- bana ulaştırmıştı ancak gerek iş yoğunluğu gerekse de istasyondaki eksikler nedeniyle bu mucizevi telsize bir türlü hakettiği zamanı ayıramamıştım. "Laboratuvar şartlarında" yaptığım birkaç denemenin haricinde, uSDX'im 2 yıldır çoğunlukla kutusunda durdu, bir-iki kere de işaret üreteci olarak görev yaptı. Nihayet bu yaz cihazı aktif olarak kullanmak ve izlenimlerimi bir kenara yazmak fırsatını bulabildim. Bunları kısaca sizlerle de paylaşacağım.

Herşeyden önce biraz uSDX'in gelişiminden söz edelim. µSDX muhteşem kitlerinden tanıdığımız -hem de Muğla'lı bir hemşehrimiz sayabileceğimiz- G0UPL Hans Summers'ın QRP Labs QCX cihazından yola çıkan PE1NNZ Guido'nun geliştirdiği yazılım tabanlı (SDR) bir alıcı-verici. QRP telsizlere, özellikle kitlere ilgi duyanların bileceği gibi yalnızca CW modunda çalışan çok güzel bir CW QRP alıcı-vericiydi. Guido'nun 2019'da elindeki QCX'i SSB için uyarlaması ile başlayan bir "modifikasyon" projesi, başka amatörlerin katılımıyla da gelişerek açık kaynaklı bir proje olan uSDX'e evrildi. Internet'te uSDX ile ilgili arama yaptığınızda göreceksiniz ki Barbaros Bey'in ana devre kartını ve çıkış/filtre katı kartını tasarladığı bu versiyondan başka bir de DL2MAN Manuel'in versiyonu var. Her iki versiyon da çoktan Çinli dostlarımız tarafından (izinsiz) üretilip satılır hale gelmiş fakat özgün kitleri çeşitli kaynaklardan edinmek mümkün. Bu arada, şu amatör gibi bir Arduino Nano ve Si5351 modülü kullanarak delikli pertinaks üzerinde bile yapabilirsiniz. uSDX sonuçta "açık" bir tasarım.

Bana gelince, elimdeki uSDX Barbaros Bey'in özgün plaket tasarımı ve eklemeleriyle hazırladığı 3 bantlı versiyondu. Boyutları, zarif alüminyum kasasıyla 10cm x 8 cm x 3,7cm; ağırlığı ise 250 gram kadar. Ön tarafında kullanımla iligli ayarlara ve menüye erişmeyi sağlayan iki düğme ve yine düğmeli bir kodlayıcı var. Arka taraftaysa 4 tane 3.5 mm'lik dişi konnektör var. Anten konnektörü (BNC) ve DC güç girişi solda kalacak şekilde sayarsak bunlar soldan sağa:
  • PTT çıkış: Evet Barbaros Bey bunu da düşünmüş, bu cihazla başka bir kuvvetlendirici kullanacaksanız  veya dijital haberleşme yapacaksanız çok yararlı (bu çıkış yarı iletken bir röleye [ssr] bağlı)
  • Kulaklık çıkış: Kulaklık veya küçük bir hoparlör için 
  • Kulaklık/mikrofon giriş-çıkış: Kendi üzerinde hoparlör bulunan 4 pinli mikrofonlar için
  • Mikrofon/PTT giriş: Anlaşılacağı gibi, mikrofon veya maniple için

Giriş ve çıkışlar. Fotoğraf otomatik filtre geçişli çıkış katı eklendikten sonra çekildiği için,
üç bantlı eski çıkış katındaki iki kayar anahtarın yeri boş. 



Cihazda 10 metre'den 160 metre'ye tüm amatör HF bantlar bulunmakla birlikte, yalnızca 20m, 30m ve 40m bantları için filtreler olduğu için kalan bantlarda biraz kayıplı olarak dinleme yapmak dışında çalışmak pek mümkün değildi. Ancak bu 3 bant benim açımdan gayet uygundu. Ağustos ayını geçireceğimiz eve gelince, hanıma çaktırmadan bir sabah çatıya çıktım, "balığa çıkacağım" diye getirdiğim 5m'lik olta kamışını mutfak bacasına sabitledim. Buna 1mm çaplı, 40m telden yaptığım delta loop'u astım, üçgenin bir ucunu bir havalandırma bacasına, diğerini de bir pelit dalına bağlayıp gerdim. 

Bu şekilde uSDX'i her akşam 1 saat kadar kullandım. Güç kaynağı olarak elimde 10 kalem pil alabilen bir pil yatağı vardı. Ucuzluk marketlerinden aldığım alkalin pillerle toplamda 4-5 akşam çalışabildiğimi gördüm. Ekranın ışığı, gönderme yaptığımda sönmeye başlıyorsa zayıflamış olduğunu varsayarak pil takımını değiştirdim (elimde bir ölçü aleti yoktu). CW modunda oldukça yavaş çalışabildiğim ve her QSO'mun da 10-15 dk sürdüğü düşünülürse bunun enerji kullanımı bakımından iyi bir performans olduğu anlaşılabilir. Kaldı ki bendeki cihazda ekran aydınlatmasını kapatmak mümkün değil. Toplam 7-8 gecede 9 farklı ülke ile, 20m ve 40m bantlarında 16 QSO yapabildim. CW çalışmak için cihazın kendi anahtarlama özelliği var, gayet de iyi çalışıyor. Türkiye'ye gelip giderken ağırlık taşımamak için 3 boyutlu yazıcıda bastırıp parçalarını birleştirmiş olduğum basit çırpma manipleyle bile sorun yaşamadım. Ayrıca ister Arduino IDE aracılığıyla, ister doğrudan belleğine CW mesajlar kaydedip sonra tek bir butona basarak gönderebilirsiniz. 

Cihazın tek yant bant modülasyonu (SSB) ilgili birşey söyleyemeyeceğim. Yanımda mikrofon olmasına rağmen kullanmadım. Geçmişte düşük güçle epeyce ses haberleşmesi yaptım, artık saatlerce bağırmak hoşum gitmiyor :) Yalnız zaman zaman başkalarının haberleşmelerini dinledim ve ses kalitesinin biraz düşük olması haricinde bir sorun yaşamadım. 


Gümüşlük sırtlarından Ege'de gün batımı, tabii 5m'lik olta kamışı
ve dipol anten de manzaraya dahil!


En düşük SWR'yi ararken manzaraya dalmak...


Kahvaltı sonrası denize nazır QSO!


uSDX'i ilk defa denediğimde birazcık sağır olduğunu düşünmüş, hatta bir üniversitede RF laboratuvarındaki bir amatör arkadaşımın yardımıyla hassasiyetinin -115 dBm olduğunu saptayıp bunu olumsuz bir durum olarak nitelendirmiştik. Bu yaz, internet forumlarında okuduklarımın da etkisiyle cihazdaki otomatik kazanç denetimini (AGC) kapatınca bu durumun etkisi biraz azalıyor. Aynı şekilde gürültü azaltma özelliği (NR) de menüden kapatılınca önceden zayıf gelen istasyonları da duyar hale geliyorsunuz. Tabii AGC kapanınca zaman zaman sesi elle açmak kapatmak zahmeti doğuyor ancak ben bunda bir sakınca görmüyorum. Çok güçlü gelen bir istasyon olursa da bunu yine menüdeki zayıflatıcıları devreye alarak bastırmak mümkün ama benim QSO'larım genelde kısa sürdüğü için deneme yapmak dışında bu işlevle hiç oynamadım. Kulağımı rahatsız edecek ya da cihazın sağlıklı işlemesine engel olacak kadar güçlü bir istasyonla çok da sık karşılaşmadım zaten. Bir de şunu hatırlamak gerek: -115 dB, S-metrede S2'ye denk geliyor, bir çok seri üretim ticari alıcının ise hassasiyeti -120 dB, yani S1'e yakın. Tabii ki hassas bir alıcı çok önemli ama, elimdeki 2-3 W çıkan cihazla S1 gücünde gelen istasyonu duyup da ne yapacağım ki? Cevap versem zaten % 99  o beni duymayacak... Dolayısıyla "-115 dB neyime yetmez?" diyerek yola devam ettim.

Bence yaşadığım tek gerçek sıkıntı, ikide birde başlayan yüksek frekanslı bir sesti. Ne kadar uğraştıysam da bu ıslık sesinin çıkmasına bir türlü engel olamadım. Cihazı açıp bir süre sorunsuz olarak bandı dinleyebiliyordum ama ne zaman (herhangi) bir düğmeye bassam ıslık başlıyordu. Almayı bir yana bıraktım, gönderme yaparken bile durmuyordu. Cihazın yazılımının farklı versiyonlarını denedim, bu versiyonları Arduino IDE'sinin farklı versiyonları ile yükledim, menü seçimlerini değiştirdim, sesin ATMEL mikrodenetleyicinin yetersizliğinden kaynaklandığını düşündüğüm için gereksiz saydığım tüm işlevleri devredışı bıraktım, ama kar etmedi... 

Son çare olarak Barbaros Bey'e fikrini sordum, önce o da durumun çipin kapasitesiyle ilgili olabileceğini düşündüyse de sonra çok önemli bir şeyi hatırladı: Cihazın kulaklık çıkışına giden devre yolunda, ses seviyesinin aşırı yükselmemesi için 470 Ω 'luk bir direnç vardı! (hoparlör çıkışında yok). O direnci kaldırırsam, gelen işaretleri duymak için sesi 14-15 düzeyine kadar arttırmak zorunda kalmayacağımı, söz konusu ıslık sesinin ses potunun çok açılmasıyla çıkabileceğini belirtti. Tabii elimde ne havya ne de başka bir gereç vardı. Ben de bir parça çok damarlı hoparlör kablosu buldum, damarlardan birini ayırıp plakete dik monte edilmiş direncin iki bacağının etrafına bir cımbız yardımıyla dolayarak direnci kısa devre ettim. Kulaklığı takıp deneyince gördüm ki sesi 8-9 seviyesine açmam, herşeyi duymam için yeterli oluyor, bizim ıslık sesinden de eser kalmadı!

Kısa devre ettiğim 470 Ω direnç. Şimdi bunun yerinde 47 Ω'luk bir tane var.

Anlayabileceğiniz gibi tatilde uSDX'e epeyce ısındım. Yalnız aklıma takılan 2 nokta vardı, birincisi kulaklık çıkışındaki iptal ettiğim 470 Ω 'luk direncin yerine 47 Ω 'luk bir direnç takmak, ikincisi de elimdeki cihazı 4 bantlı, ve filtreler arası geçişi otomatik yapacak hale getirmekti. Birincisi üzerine birşey söylemeye gerek yok. İkincisine gelince gerekçem şuydu: Bendeki 3 bantlı uSDX'te (7, 10, 14 MHZ) bantlar arası geçiş yaptıktan sonra arkadaki 2 tane SMPS anahtarla doğru filtreyi seçmek de gerekiyordu. Bu biraz bıktırıcı bir durumdu -en azından benim için- çünkü anahtarların konumunu değiştirmeyi unutuyordum. Halbuki Barbaros Bey buna çoktan bir çare bulmuş ve ANTRAK'ın web sayfasında yayınlamıştı: İsterseniz 4, isterseniz 8 bant için alçak geçiren fitreleri, geçişleri yapacak röleleri ve diğer parçaları alacak birer çıkış katı plaketi... 

Türkiye'de tesadüfen Internet'te bulduğum çıkış katı plaketi


Yeni çıkış katı tamamlanmış ve ana plaketin üzerine yerleştirilmiş


Denemeler: Röleler çalışıyor!


Kanada'ya döndükten sonraki ilk işim, tasarımını Barbaros Bey'in yapmış olduğu 4 bantlı çıkış katını yapmak oldu. Internet'te gezinirlen güzel bir rastlantıyla bu plaketleri Türkiye'de bastırıp satan birini bulmuş ve geri dönmeden almıştım. Geriye malzemeleri toplamak ve tabii toroid'leri sarmak :) kalmıştı. Birkaç akşamda devreyi tamamladım, yapımla ilgili ayrıntı vermeyeceğim çünkü sağolsun Barbaros Bey bütün bilgileri özenle vermiş ilgilendiyseniz ANTRAK'ın sayfalarına mutlaka bakmanızı öneririm. Yalnız bu "quad band" versiyonu yapacaksanız, iki uyarı: İlk olarak, 4 bantlı çıkış katını taktıktan sonra, diğer bantlarda yalnızca gönderme değil, dinleme de yapamıyorsunuz çünkü yazılım, seçtiğiniz bantlar dışında röleleri harekete geçirmiyor.  İkinci olarak da, cihazın dinleme sırasında çektiği akım artıyor (bendeki örnekte 100 mA oldu). 

Benim yeni çıkış katına filtre eklemek için seçtiğim amatör bantlar 40m, 30m, 20m ve 17m oldu. 40m ve 20m zaten en popüler bantlar. Diğer iki bant dikkat ederseniz yarışma yapılamayan WARC bantları. Frekans aralıkları dar vb. ama en azından benim gibi yarışma sevmeyenlere bu seçenek var! Neyse devam edeyim: Çıkış katını tamamlarken önce filtreleri yaptım ve NanoVNA ile frekans tepkilerine bakarak kontrol ettim. Fotoğraflarda görebileceğiniz gibi bunlar 2. harmonik için optimize edilmiş alçak geçirgen filtreler. Filtrenin geçirgenliği 2. harmonik ve yakınında en aza düşüyor, sonra tekrar yükseliyor. Büyük olasılıkla kullandığım parçaların kalitesi(zliği)ne bağlı olarak her bantta en yüksek bastırmayı alamadığımı düşünüyorum ama dört bant için 2. harmonik 35-45 dB arası bastırılıyor, en yüksek çıkış gücünün 4-5 Watt olduğunu düşünürsek çok kötü değil.

Yeni filtreleri ve çıkış katını tamamladıktan sonra ilk işim her bantta çıkış gücünü ölçmek oldu. Beklediğimin çok altında rakamlar görünce epey bir hayal kırıklığına uğradım:

Farklı gerilim düzeylerinde bantlara göre çıkış gücü, ilk ölçüm

Fakat özellikle 30m'de çıkış seviyesinin 40m'ye göre daha yüksek olduğunu görünce bunun filtrelerle ilgili bir sorun olduğunu düşündüm. Biraz araştırdıktan sonra DL2MAN'ın tarif ettiği biçimde her filtredeki birinci toroid nüvedeki sarım aralıklarını değiştirerek en yüksek çıkış düzeyini elde ettim.

Filtreler tekrar ayarlandıktan sonra

Bu iş bittikten sonra işarete bir de FFT ile bakmak istedim. Görebildiğim tek sorun, 40m bandında 3. harmoniğin yeterince bastırılmıyor oluşu. Yeterince değil derken, -36 dB makul kabul edilebilir ama tam güçle çıkarken (4,5 W) 20m bandında bir yerde de 1 miliwatt civarı çıkış yapacağım demektir. Bu sorunla fırsat bulunca tekrar uğraşacağım. 

Belirtmiş olduğum gibi, uSDX'i SSB veya dijital modlarla kullanmadım ancak bir çok amatörün bu modlarda da uSDX ile haberleşme yapmakta olduğunu görüyorum. Zaman olursa bunlarla da denemeler yapacağım ama öncelik telgraf. Cihaz özelliklerle maliyeti ve boyutu karşılaştırıldığında gerçekten de mucize gibi. Özellikle yolculuk, doğa faaliyetleri (kamp, tırmanış, SOTA vb.) gibi durumlar için çok uygun olduğunu düşünüyorum. 


EKLEME: Bu yazıyı yazdıktan iki hafta kadar sonra ölçümleri yaptığım osiloskop probunda bir sorun olduğunu farkına vardım. Lütfen bununla ilgili yaptığım düzeltmeyi de okumayı ihtmal etmeyin.





YASAL UYARI

Bu web sitesinde yer alan tüm içerikler (metin, görsel, tasarım, doküman ve diğer tüm materyaller) aksi açıkça belirtilmediği sürece Çağlar Akgüngör’e aittir ve telif haklarıyla korunmaktadır.

İçerikler; arama motorları, önbellek kayıtları veya başka herhangi bir teknik yolla erişilmiş olsa dahi, yazılı izin olmaksızın kopyalanamaz, çoğaltılamaz, alıntılanamaz, değiştirilemez, yeniden yayınlanamaz veya herhangi bir amaçla kullanılamaz.

Bu web sitesinin kullanımı, kullanıcıya içerikler üzerinde herhangi bir hak veya lisans vermez.