DEĞERLENDİRME: HAKKO FX-888DX HAVYA İSTASYONU

Hakko FX-888DX, hobi elektroniği için alınabilecek havya istasyonları arasında uzun ömürlü ve profesyonel modellere yakın bir seçenek. Ben de yıllarca ucuz kalem havyalar kullandıktan sonra, özellikle sıcaklık kararlılığı, uç kalitesi ve yedek parça bulunabilirliği nedeniyle daha iyi bir havya istasyonuna geçmeye karar verdim. Seçimimi yaparken Weller WE1010NA ile Hakko FX-888DX arasında kaldım ve sonunda Hakko'yu tercih ettim.

Bu yazıda FX-888DX'i teknik özelliklerini sıralamakla yetinmeden, hobi elektroniğinde gerçek kullanım açısından değerlendirmeye çalışacağım. Neden bu modeli seçtiğimi, Weller'e göre avantaj ve dezavantajlarını, kullandığı T18 uçları, sıcaklık kontrolünü ve bir süre kullandıktan sonra iyi ve eksik bulduğum taraflarını anlatacağım. 

You can read the English version of this article here.

Hakko FX-888DX "Titanium Silver" rengiyle. Stand FH800-05SV, kalem FX8801-02.

Neden Yeni Bir Havya İstasyonu Almaya Karar Verdim?

Hobi elektroniği ile uğraşan herkes için, bileşenler arasında veya bileşenlerle devre yolları arasında düzgün bağlantı yapmayı sağlayacak bir havyanın ne kadar önemli olduğunu anlatmama gerek yok. Kendim adıma, bunu bilmeme rağmen çok defa "kullan-at" denilebilecek veya biraz daha iyi kalite sayılabilecek havyalarla lehim yaptım. Türkiye'de bu konuda "dev bir adım" atarak Hakko 936 kopyası bir havya istasyonu almıştım ve oldukça memnundum ancak bu havyayı da diğer birçok malzeme gibi yanımda K.Amerika'ya getiremedim. Zaten trafosu 220 volt birincil sargılı olduğu için buralarda çalışmayacaktı. O zamandan beri kendi üzerinde termostatı olan basit kalem tipi ısı ayarlı havyalarla idare ediyordum. Ne yazık ki bunların derdi hiç bitmiyor, aynı ısıyı korumakta zorluk çekiyorlar, seramik ısıtıcıyla, uçlar arasında büyük mesafe oluyor, ısı iyi transfer olmuyor, gövde aşırı ısınıyor ama uç görece soğuk kalıyor. Sonuçta sürekli termostatı olması gerekenden daha yükseğe ayarlamak zorunda kalıyorsunuz. Isıtıcı yanıyor gidiyor. Uç kalitesi de başka bir dert. Ne kadar temizlesiniz de, kalaylasanız da, kısa sürede işe yaramaz hale geliyor. Fiyatlarının ucuz olması da durumu kabul edilebilir kılmıyor. Hızla okside olup kullanılmaz olan bir uç bıktırıcı.

Hakko FX-888DX - yandan görünüş

Hangi Havya İstasyonlarını Değerlendirdim?

Bu şekilde üçüncü ucuz havyayı da çöpe atınca, biraz para biriktirip iyi bir havyaya yatırım yapmaya karar verdim. Araştırma yapınca kabaca üç seçeneğim olduğunu gördüm:

• Online alışveriş sitelerinde bulunan, bilinmeyen markalardan dijital ve pek şık havya istasyonları. Bunların büyük çoğunluğunun, dijital bir kullanıcı arayüzü olması dışında, görece basit istasyonlar olduğu ve kalite açısından çok da uzun ömürlü olmayacakları sonucuna vardım (fiyatları 50-100 Kanada Doları arasında).
• Kalitesiyle bilinen büyük bir üreticinin (Weller, Hakko, hatta JCB, ERSA, PACE...) havyalarından birini, kullanılmış almak. Online bitpazarlarında bunları makul fiyatlarla bulmak olasıydı ama genelde aletler fiziksel olarak tükenmiş durumda oluyordu, dolayısıyla güvenemedim. İkinci bir sorun da bunların eski modeller olması nedeniyle uç ve diğer parçalarının bulunmasının zor veya olanaksız olmasıydı. Sonuçta caydım (fiyatları 50-150 Kanada Doları arasında).
• Benim "yeni kuşak" diye adlandırdığım şarj edilebilir kalem havyalar. Güçlerinin görece düşük olması, tanımadığım uzakdoğu üreticilerince sunuluyor olması ve uçlarını gelecekte bulup bulamayacağım kuşkulu olduğundan uzak durdum. Bana bunlar daha çok SMD bileşenlerin olduğu cep telefonu veya bilgisayar devre kartlarının tamiri gibi işler dışında işe yaramaz gibi geliyor, belki de önyargıdır (fiyatları da 50-150 Kanada Doları arasında, az değil).
• Weller veya Hakko'nun giriş modelleri. Bunlar aklıma en çok yatan seçenekler oldu, kalitelerinin -bazıları eskisi kadar yüksek olmadığını söylese de- biliniyor oluşu birinci nedendi. Genelde kullanıcıların bunları en az 5 yıl kadar, çoğu zaman 10 yıl hatta daha uzun zaman kullanmaya devam ettiklerini de sık sık gördüm. Uzun ömürlü olmalarının yanı sıra, uç, ısıtıcı, kalem ve diğer parçaların gelecekte de temin edilebilir olması beni ikna etti (fiyatları 100-400 Kanada Doları). 

Weller WE1010NA Havya İstasyonu

Hakko FX-888DX mi, Weller WE1010NA mı?

Sonuçta Weller veya Hakko'nun hobi kullanımı için yeterli modellerinden birini seçmeye karar verdim. Bütçe faktörünü devreye sokunca, Weller'in WE1010NA modeli ile Hakko'nun FX-888DX modelleri arasında kaldım. Tahmin edebileceğiniz gibi Internet'te bunlarla ilgili bulabildiğim tüm bilgileri inceledim, kullanıcı yorumları ve videolarını da izledim. Ancak kesin kararımı Dave Jones'un iki havyayı karşılaştırdığı videodan sonra verdim ve Hakko'yu aldım. Neden diye soracak olursanız aşağıdaki gibi açıklamaya çalışayım:

• Herşeyden önce, bu iki aletin birbirine çok açık bir üstünlüğü yok. Weller alsaydım da işimi göreceğinden eminim. Jones'un karşılaştırmasını baştan sona izlerseniz herhalde siz de aynı sonuca varacaksınız. Fiyatları da birbirine çok yakın.
• Hakko, ucun ısısı düşünce Weller'e göre biraz daha hızlı toparlanıyor gibi. Sonuçta bir üretim hattında çalışmadığım için kritik değil ama yine de uç ısısını daha hızlı toparlayabilmesi güzel.
• Ben uzun zamandır Hakko kopyası havyalar ve uçları kullanıyorum. Hakko'nun kalemleri biraz daha ince, bunlarla daha rahat ediyorum.
• Weller'in istasyonu neredeyse % 50 daha fazla yer kaplıyor, benim çalışma alanım küçük olduğu için bu bir dezavantaj.

Böylece vergi dahil 195 Kanada Dolarına kıyarak Hakko FX-888DX'i aldım. Bu fiyatı da epeyce takip ederek buldum, şansıma o hafta Amazon fiyatta indirim yapınca bütün diğer satıcılar da yaptı. Ama bu defa Amazon yerine yerel bir satıcıyı desteklemiş olmak adına BE Electronics firmasını tercih ettim. Calgary'den Montreal'e ürünü 2 günde ulaştırdılar (İstanbul-Dublin kadar mesafe!) üstelik de çok ilgili bir müşteri temsilcisi ile muhattap oldum. 

Boyutları daha iyi anlamak açısından ortaya koyduğum kalem pil (AA) ile kıyaslayabilirsiniz.

Hakko FX-888DX Teknik Özellikleri

Havyanın teknik özellikleri aşağıdaki gibi:

• Toplam güç tüketimi: 100 W
• Isı ayar aralığı: 50-480 C
• Isıl kararlılık: + / - 1 C
• İstasyon çalışma gerilimi: 26V AC
• Kalem güç tüketimi: 65 W
• Kalem çalışma gerilimi: 26V AC
• Isıtıcı eleman: Seramik
• Uç-toprak arası direnç: 2 Ohm'dan az
• Uç-toprak arası potansiyel: 2mV'tan az
• İstasyon boyutları: 100mm x 120mm x 125mm
• İstasyon ağırlığı: 1.2 kg
• Kalem boyutları: T-18B konik uçla 217 mm uzunluğunda
• Kalem ağırlığı: 46 g
• Kalem kablo uzunluğu: 1.2 m

Fotoğraflarda da görebileceğiniz gibi kutudan çıkanlar şu bileşenler: İstasyon, kalem, kalem standı, bir adet keski tipi uç (T18-d16), bir sünger, bir de pirinç telden temizleme yumağı. Şunu da ekleyeyim, son derece iyi hazırlanmış bir de kullanım kılavuzu çıktı. Bunda sorun saptama ve giderme rehberi ve havyanın tüm parçalarının model numaraları var (Hakko'nun kendi sitesinden sahtesi gelir korkusu olmadan ısmarlayabiliyorsunuz).

Ben mevcut ucun enini (1.6 mm) biraz geniş bularak 1.2 mm enlisini de aldım (T18-d12). Eskiden yalnızca konik tip uç kullanıyordum ama artık keski tipi (chisel type) uçların geniş yüzleri sayesinde daha iyi ısı aktarımı yaptığını düşünüyorum. Belki bir adet de çok ince uçlu bir tane alıp SMD işleri için bulundururum. Uçların fiyatları 7-15 Kanada Doları civarı ama kullanım ömürleri ve iyi lehim yaptıkları düşünüldüğünde uzun vadede ekonomik. 

Setle gelen FX-8801-02 havya kalemi

Havya kalemi, şimdiye kadar kullandığım Hakko kopyası kalemlerin aynısı (doğal olarak!). Bu kalemin parça numarası FX-8801 ve sanırım eski istasyonlarla da uyumlu (936 vb.) Uç, hemen hemen yarısı açıkta kalan ısıtıcının üzerine geçiyor, onun üzerinden de bir koruyucu geçerek gövdeyle birleşme yerine bir özel şekilli bir somun ile sabitleniyor. Bu uçları havya sıcakken çıplak elle değiştiremezsiniz, o somunu bir pense ile tutmak gerekli. Kalemde dikkatimi çeken iyi kalite yumuşak silikon kılıflı bir kablo kullanılmış olması. Rahat büküldüğü için masanın üzerini süpürmesi olasılığı da daha az. Hakko istasyona bağlantı için DIN tipi konnektör kullanmış, biraz olduğu yerde oynuyormuş gibi görünse de, takıldığında çıkarmak zor, kendi kendine çıkmaz.

FH-800-05SL havya standının iç kısmı

FH-800-05SL havya standının iç kısmı

Hakko FX-888DX İstasyonu ve Tasarımı

Verilen havya standı, istasyonla aynı renk. Kalemin rahat oturacağı ama sıkıca sabitlendiği bir yeri var. Bunun altında, önde derin, oluklu (su koymak için) bir sünger bölmesi; arka tarafında ise alttan açılabilen bir kapakla ulaşılabilen uç saklama bölmesi var. Sünger bölmesinin gerisinde de pirinç tel yumağı için bir bölmecik daha mevcut. Aynı kapak buranın da altını açıyor. Standı genel olarak oturaklı buldum, oynamıyor, kaymıyor ve boyutları görece küçük.

İstasyona gelirsek, sizin de farketmiş olduğunu gibi biçimi "bir garip" :)  Hakko bu tasarımı ünlü bir Japon endüstriyel tasarımcıya yaptırmış, kasanın alt tarafında da kabartma olarak imzası var. Gözüm alıştıktan sonra bana hoş görünmeye başladı, bir de metalik grisini tercih ettim. Diğer iki renk seçeneği (kanarya sarısı ve mavi-sarı) bana göre değildi. Zevk meselesi. Fotoğraflarda boyutlarını anlayabilmeniz için yanına kalem pil koydum. Gerçekten çok az yer kaplıyor. Açma kapama düğmesi sağ yanda. Ön yüzdeki 3 hane LED gösterge ısıyı ve hata vb. uyarılarını gösteriyor. Enkoder ise düğmeli tip, menüde seçim yapmak ve ısı ayarını yapmak için kullanılıyor.

Hakko FX-888DX: Renkler ve Zevkler

Hakko FX-888DX ile Lehim Yapmak: Kullanım Deneyimim

Kullanım son derece yalın. İlk çalıştırmada ısı fabrika ayar değeri olan 350'ye kadar yükseliyor ve orada sabit kalıyor. Eğer başka bir değer istiyorsanız, enkoder ile ayarlayıp butona bir defa basmanız yeterli. İstasyon bu değeri belleğinde saklıyor ve tekrar açıldığında o değerle açılıyor. Ayrıca bir de "ön-ayar" (preset) modu var. Bunun için butona uzun basıp menüye giriyor ve 3. seçenekteki 5 değerden birini seçiyorsunuz: 250, 300, 350, 400, 450 C. Elbette bu 5 değeri değiştirip hafızaya alabilirsiniz. Bunların dışında istasyonun düşük ısı alarmı, işlemleri kısmi ya da tümden şifre ile kısıtlama (mesela ısı değiştirilmesin diye) özellikleri var. Gösterilen değere ve ölçtüğünüz uç sıcaklığına bakarak düzeltme/kalibrasyon yapabilirsiniz. Son olarak tabii ki sıcaklığı hem Santigrad hem de Fahrenhayt olarak görmek mümkün.

FX-888DX'in Eksikleri ve Sonuç

Pratiğe gelince, ben bu havya istasyonunu kullanışlı ve iş görür buldum. Isıyı güzel koruyor, orijinal havya uçları da görebildiğim kadarıyla ısıyı şimdiye kadar kullandığım kopya uçlardan çok daha iyi iletiyor. Kanımca bu fiyattaki bir hobi havyası için tek eksiği, uykuya geçme ve otomatik kapanma özelliklerinin olmaması. Açıkçası bu devirde bu kadar basit sayılabilecek özelliklerin neden eklenmemiş olduğuna şaşırdım. Bunlar havya bileşenlerinin ömrünü çok uzatıyor. Basit bir hazır modül ile şebeke voltajını ayarladığım sürede kesecek bir ara devre hazırlayıp istasyonu bunun üzerinden şebekeye bağlarım diye düşündüm. Zor değil, ama bunun istasyonun kendi yazılımının parçası olması güzel olurdu. Belki de bu özellikleri daha pahalı modellere saklamışlardır.

Kendi adıma FX-888DX'in iyi bir yatırım olduğuna ikna oldum. Zaman bu düşüncemi doğrular umarım. Umarım bu yazı size de yardımcı olmuştur, havyanız hep sıcak olsun.

Hakko FX-888DX Hakkında Sık Sorulan Sorular

Hakko FX-888DX hobi elektroniği için uygun mu?

Evet. FX-888DX profesyonel kullanıma da uygun olmakla birlikte, benim gibi hobi elektroniğiyle uğraşanlar için fazlasıyla yeterli bir havya istasyonu. Özellikle sıcaklığını iyi koruması, farklı T18 uçların kolay bulunabilmesi ve yedek parçalarının mevcut olması uzun süre kullanılabilecek bir istasyon arayanlar için önemli avantajlar.

Hakko FX-888DX kaç watt?

İstasyonun toplam güç tüketimi 100 W, FX-8801 havya kaleminin gücü ise 65 W. Havya kalemi 26 V AC ile çalışıyor.

Hakko FX-888DX'in sıcaklık aralığı nedir?

FX-888DX 50°C ile 480°C arasında ayarlanabiliyor. Fabrika ayarı 350°C. Ayrıca 250, 300, 350, 400 ve 450°C değerlerinin bulunduğu bir ön-ayar modu var ve bu değerler kullanıcı tarafından değiştirilebiliyor.

Hakko FX-888DX hangi uçları kullanıyor?

FX-888DX ile verilen FX-8801 havya kalemi Hakko'nun T18 serisi uçlarını kullanıyor. Kutudan T18-D16 keski tipi bir uç çıkıyor. Ben ayrıca daha dar olan T18-D12 ucunu da kullanıyorum. T18 ailesinde farklı boyutlarda konik, keski tipi ve özel amaçlı çok sayıda uç bulunuyor.

Hakko FX-888DX mi, Weller WE1010NA mı?

İki istasyon da hobi elektroniği için oldukça yeterli. Benim seçimimde Hakko'nun uç sıcaklığını biraz daha hızlı toparlaması, daha ince havya kalemi ve istasyonun masada daha az yer kaplaması etkili oldu. Bunlar Weller WE1010NA'nın kötü bir seçenek olduğu anlamına gelmiyor; iki model arasında çok büyük bir performans farkı olduğunu düşünmüyorum.

Hakko FX-888DX'in otomatik kapanma veya uyku modu var mı?

Hayır. Benim FX-888DX'te en önemli eksiklik olarak gördüğüm konu da bu. İstasyonda düşük sıcaklık alarmı, sıcaklık kalibrasyonu, ön-ayar ve şifreleme gibi özellikler bulunmasına rağmen uyku ve belirli bir süre sonunda otomatik kapanma özelliği yok.

Hakko FX-888DX alınır mı?

Ucuz bir havya yerine uzun yıllar kullanılabilecek, uçları ve yedek parçaları bulunabilen, sıcaklığı kararlı bir istasyon arıyorsanız FX-888DX bence değerlendirmeye değer. Ben özellikle ucuz havyalarda yaşadığım sıcaklık kontrolü, kötü ısı transferi ve kısa uç ömrü sorunlarından sonra FX-888DX'e geçtim ve şimdiye kadarki kullanımımda verdiğim paraya değdiğini düşünüyorum.

Bağlantılar

Hakko FX-888DX'e bir bakış, kutu açılışı ve kısa bir kullanım özellikleri videosu için buraya tıklayabilirsiniz.

Teknik özellikler, yedek parça kodları ve kullanım kılavuzu için buraya tıklayabilirsiniz.