KENWOOD TS-50 KONDANSATÖR ARIZASI

Bu yazıda, Kenwood TS-50’nin kendiliğinden açılması, ekran aydınlatmasının kesilmesi ve zaman zaman gönderme yapmaması gibi sorunların kaynağını ve onarım sürecini fotoğraflarla anlatıyorum. Dijital kontrol kartındaki akmış bir elektrolitik kondansatörü değiştirip korozyonun zarar verdiği bağlantıları onararak emektar telsizi şimdilik yeniden sağlığına kavuşturdum. Ayrıntıları aşağıda görebilirsiniz.

Onarımdan sonra Kenwood TS-50.

Kenwood TS-50’de Arıza Belirtileri ve Sorunun Kaynağı

Bu web sitesinde daha önce bir amatörün hediyesi olan emektar TS-50'yi nasıl elden geçirdiğimi anlatmıştım. Bu güzel cihaz oğlumun dünyaya gelişinden beri 3 yıldır bir kutuda duruyordu. Geçen hafta nihayet mütevazi istasyonumu yeniden kurduğumda gördüm ki, bazı sıkıntıları var.

• Güç kaynağı açıldığında telsiz de kendi kendine, açma-kapama düğmesine basmadan açılıyor.
• Ekran aydınlatması ya çalışmıyor ya da gidip geliyor.
• Zaman zaman gönderme ışığı (kırmızı led) yanmıyor ve gönderme yapmıyor.
• Düşük SWR'de bile kapanıp açılıyor.

İnternette biraz araştırma yaptığım zaman en güçlü olasılığın dijital kontrol kartındaki elektrolitik kondansatörün bozulması olduğu sonucuna vardım. Bu kondansatörlerin 20 - 25 yıl içinde akmaya başladığını ve sadece TS-50 değil, TS-450, TS-850 gibi 1990'ların sonunda üretilmiş birçok modelde arıza yarattığını zaten biliyordum. Forumlara bakarsanız birçok Kenwood sahibinin bu konuda şikayet ettiğini görürsünüz. Bence sorun sadece Kenwood'u da etkilemiyor. Mesela Standard el cihazlarında da görülüyor, bir C558'i bu nedenle "sonsuza uğurlamıştım". Herhalde 1990'ların sonunda Japonya'da imal edilen birçok cihazda bu kondansatörlerden vardır.

Kenwood TS-50'nin dijital kontrol kartının şemasından bir bölüm. Büyüterek bakarsanız CN1 konnektöründen gelen DC besleme hattında L1 bobininden önce 47 uF'lık C1 kondansatörünü görebilirsiniz. Aynı hat ekran aydınlatma lambalarını kontrol eden kısma da gidiyor (Q1-Q3).

Cihazın şemasını inceledikten sonra fırsat bulunca içini açtım ve ön panelin altındaki dijital kontrol kartını ayırdım. Bu kart telsizin birçok işlevini denetleyen mikroişlemcilerin olduğu kart. Gerçekten de büyüterek bakınca kartın DC besleme hattında süzme yapan 47 uF'lık kondansatörün elektrolit sıvısını kusmuş olduğunu gördüm. Zavallı mikroişlemciler süzülmemiş besleme gerilimiyle kim bilir ne acılar çekmişti. Bu kusma bir günde olacak şey de değildi. Yukarıda andığım sıkıntıları zaman zaman da olsa daha önce gözlemiştim. Demek ki bu bozulma birkaç yıldır sürüyordu.

Kenwood TS-50 dijital kontrol ünitesi, plaketin arka yüzü.
Kondansatörün dibindeki korozyona dikkat

Kenwood TS-50 dijital kontrol ünitesi, yine plaketin arka yüzü. Bozulma kondasatörün altından
(-) bacağının hemen önündeki geçite kadar ulaşmış. 

Akmış Kondansatörün Değiştirilmesi ve Hasarlı Bağlantıların Onarılması

Kondansatörü bel hizasından yan keski ile ikiye ayırdım ve sonra bacaklarını havya ile ısıtarak kalan kısmı plaketten ayırdım. Akan elektrolitin zarar verdiği yerleri alkol, daktilo silgisi ve fırça ile temizledim. Bozuk kondansatörün altına denk gelen (-) adacığı eriyerek plaketin toprağından tamamen kopmuştu. Bunun hemen üzerindeki bir geçit (via) de yine korozyona uğramış ve içi de akıntıdan arta kalan siyah maddeyle dolmuştu. Bu geçit plaketin arka yüzünden, ön yüzünde DC besleme gerilimi sağlayan bir devre yoluna 5 V götürüyordu. Bunu bir mikro-matkap ucuyla açtım. Delikten uygun çapta bir tel geçirdim ve iki tarafta da devre yollarının boyasını kazıyıp lehimledim. Elimde SMD kondansatör olmadığı için sıradan bir elektrolitik kondansatörü de bozulanın yerine lehimleyince işlem tamamlandı.

Bu arada cihazı kapatmadan önce tesadüfen cihazın ana DC güç konnektöründeki pinlerden birinin kırılıp içeri kaçmış olduğunu fark edip onu da kaşla göz arasında yenisiyle değiştirdim :)

Transistörün hemen solunda temizlemeden önceki haliyle bozulmaya uğrayan alan

Aynı alan temizlikten ve yeni kondansatör lehimlendikten sonra

Kenwood TS-50 dijital kontrol ünitesi, plaketin ön yüzü. R9 direncinin üstünde, oradaki geçişi sağlamlaştırmak için yaptığım lehimi görebilirsiniz.

Onarım bitince cihazı açtım ve test ettim. Akşam biraz da istasyonda anteni farklı frekanslarda tune ederek denemeler yaptım. Bütün şikayetlerim sona ermişti. 

Şunu anımsamakta yarar var: Cihazın içinde bu elektrolitik SMD kondansatörlerden daha 19 adet var. 20 adet de normal elektrolitik kondansatör mevcut. Sağlıklı çalışacağından ve bozulan bir kondansatörün devreye başka zararlar vermeyeceğinden emin olmak için hepsini yenilemek şart. Bunu ayrı bir proje olarak önümüzdeki aylara bıraktım. Olabildiğince iyi kalite kondansatörler alarak devredekilerin yerine lehimleyeceğim. Bu şekilde bu güzel cihazı 10 yıl kadar daha yaşatmak istiyorum.

Bağlantılar

DL4LAM Peter Maennel'in TRX Lab Youtube kanalında, aynı durumdaki bir TS-50'yi onardığı videosu.

Kenwood TS-50 Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kenwood TS-50 neden kendiliğinden açılıyor veya kapanıp açılıyor?

Dijital kontrol kartındaki elektrolitik kondansatörün bozulması ve akan elektrolitin bağlantılara zarar vermesi bu belirtilere yol açabilir. Benim cihazımda kondansatörün değiştirilmesi, hasarlı bağlantıların onarılması ve kırık güç konnektörü pininin yenilenmesinden sonra sorunlar ortadan kalktı.

Kenwood TS-50’nin dijital kontrol kartındaki C1 kondansatörü ne işe yarıyor?

47 µF’lık C1 kondansatörü, dijital kontrol kartının DC besleme hattında süzme yapıyor. Bu kondansatörün bozulması veya çevresindeki bağlantıların korozyona uğraması, kontrol devrelerinin ve ekran aydınlatmasının çalışmasını etkileyebiliyor.

Akmış bir SMD elektrolitik kondansatörü değiştirmek yeterli mi?

Her zaman değil. Akan elektrolit, kondansatörün altındaki lehim adacıklarına, devre yollarına ve kart geçişlerine de zarar verebiliyor. Yeni kondansatör takılmadan önce bu alanların temizlenmesi, bağlantıların kontrol edilmesi ve kopuklukların onarılması gerekiyor.

SMD elektrolitik kondansatörlerin normal elektrolitik kondansatörlerden farkı nedir?

Temel çalışma ilkeleri aynı; başlıca farkları kılıf ve montaj biçimi. SMD tipler kartın yüzeyindeki lehim adacıklarına, bacaklı tipler ise karttaki deliklerden geçirilerek lehimleniyor. SMD olması, kondansatörün elektrolit sızdırmayacağı anlamına gelmiyor. Ben bu onarımda uygun boyutta SMD parça bulunmadığı için aynı kapasitede bacaklı bir elektrolitik kondansatör kullandım.